Tarık Günersel

Tarık Günersel Biyografisi

Tarık Günersel (d. 27 Haziran 1953, İstanbul), Türk şair, öykücü, aforist, denemeci, librettist, çevirmen, dramaturg, oyuncu ve yönetmen.

Opera, tiyatro, sinema, edebiyat gibi pek çok alanda çalışan çok yönlü bir sanatçıdır. 2007-2009 döneminde Dünya Yazarlar Birliği PEN’in Türkiye Merkezi Başkanı olarak görev yapan sanatçı, 2010-12 yıllarında Uluslararası PEN’in Yönetim Kurulunda görev yapmıştır. İstanbul Şehir Tiyatroları’nda uzun yıllar dramaturg olarak çalışan sanatçı
Perry Anderson, Samuel Beckett, Tim Burton, Arthur Miller, Václav Havel ve William Shakespeare gibi pek çok yazarın eserlerini Türkçeye çevirmiştir.

27 Haziran 1953 günü İstanbul’da hayata gözlerini açtı. Annesi Güngör Tanyeri tarafından yetiştirildi; edebiyat, tiyatro ve opera sevgilerini ona borçlu olduğunu belirtir. Çocukluğunda büyükbabası Necmeddin Günersel’in Mukadderat ve İrade adlı eserini yazış sürecinden, mizahsever siyasetçi babası İsmet Günersel ile çevirmen amcası Dr. Saffet Günersel’den etkilendi.

Kadıköy Maarif Koleji’nde okurken kazandığı AFS Uluslararası Bursu ile liseyi ABD’de bitirdi; İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi İngiliz Dili ve Edebiyatı Bölümü’nden eğitimini başarıyla tamamladı. Şiirleri ilk defa Murat Belge tarafından Birikim dergisinde yayınlandı. 1978’de çevirmen Füsun Günersel ile evlendi. 1980’de dünyaya gelen kızları Adalet Barış Günersel yazar ve eğitim psikoloğudur. Sanatçı, 12 Eylül döneminde dört yıl Suudî Arabistan’da İngilizce öğretmenliği yaptı (1982-86).

İlk librettosunu 15 yaşında iken tanıştığı Selman Ada’nın bestelemesi için 1988’de yazdı. Ali Baba ve Kırk Haramiler adlı bu eser, iki perdelik bir operadır. 1993’te Mavi Nokta Poetik Operası ve 2002’de Aşk-ı Memnu Operası ile 2013’te Başka Dünya (Another Planet) operasının librettolarını da yazdı. Başka Dünya’nın ilk temsili İstanbul DOB’ tarafından gerçekleştirildi. Ada-Günersel ikilisi daha sonra Gogol’den esinle Palto (2018) ve 9 nano-operadan oluşan 9 Yansı (2019) adlı operaları yazdı.

1991-2014 yıllarında İstanbul Şehir Tiyatrosu’nda dramaturg ve oyuncu olarak çalıştı; 2014 yazında emekli oldu. 2005-2019 yıllarında Birgün gazetesinde köşe yazıları yazdı.

Günersel 1992’de İstanbul’da şiir atölyesi kurdu. Atölye 1996’da Günersel’in öncülüğünde Şiir Uzayı Laboratuvarı (Poetic Space Lab)’na dönüştürüldü. Önerdiği Dünya Şiir Günü fikri, 1997’de Gülseli İnal ve Günersel’in teklifi ile PEN Türkiye Merkezi Genel Kurulunda görüşülüp kabul gördü. Bu öneri daha sonra Edinburgh’da düzenlenen 67. Uluslararası Pen Kongresi’nde görüşülüp kabul edilmiş ve 1999 yılında Dünya Şiir günü UNESCO tarafından 21 Mart olarak takvime alınmış, dünya çapında kutlanmaya başlamıştır.

2007-2009 döneminde ve 2011-2014 yıllarında PEN’in Türkiye Merkez Başkanı olarak görev yapan Günersel, 2010-12 dönemi için Tokyo’daki PEN Kongresi’nde Uluslararası Yönetim Kuruluna seçildi.

2005’te başlattığı Tiyatro Su TH20 oluşumu 2011’de davet ettiği sanatçılarla amatör bir kumpanya olarak gelişmeye başladı. T H2O bünyesinde Günersel’in yazıp yönettiği Bok Sosyolojisi adlı oyun sahnelendi. 2014’te Onur Somay ile Milyaryıl oyununun prömiyerini Ethos Uluslararası Ankara Tiyatro Festivali bünyesinde yaptı.

ONK Ajans tarafından temsil edilen yazar 2005 yılında Kadıköy Maarif Koleji ve Anadolu Lisesi Mezunlar Derneği tarafından Kristal Martı ödülüne layık bulunmuştur. 2011’de 36. İsmet Kuntay Tiyatro Ödülleri’nde En İyi Dramaturg ödülünü kazandı. ABD’de yayınlanan World Literature Today (Günümüz Dünya Edebiyatı) dergisinin Ocak-Şubat 2011 sayısında yazarla kapsamlı bir röportaj yer almıştır.

Piyeslerinin edebî versiyonlarını destan veya öykü olarak da işleyen Günersel 1974’te ömür boyu gelişecek çok türde bir mozaik projesini oluşturdu. ‘Bir çeşit melez destan’ saydığı eserin ‘kapsama alanı’ evrenin ortaya çıkışından insanlık sonrasına uzanıyor.

Süzülüm adını verdiği ‘fikirler seçerek yeniden yazmalar’ ise Kutadgu Bilig ile Mesnevi gibi eserlerin izdüşümleridir. Özellikle görsel şiir ile nano-öykü türlerindeki verimleri ile tartışmalara yol açmıştır.

2013 yılında Sampsonia Way internet dergisinde Dünya Uygarlığı Projesi yayınlandı. Bunu gezegenin farklı yerlerinden aydınların imzaladığı Declaration of Earth Civilization izledi.

2009’da tarihin ‘doğaüstü bir güç varsayımı ile bağlantılı dönemlendirilmelerine’ ve geleneksel takvimlere karşı çıktı. Yazının icadını dönüm noktası saymayı ve ‘pratik bir yaklaşımla miladi yıla 4000 eklemeyi’ önerdi. Öneri 3 Mart “6010”günü otuz imzacının desteğiyle basına sunuldu. Bu görüşünü daha sonra Evren’in yaşı (13.8 milyar yıl), ön-insanın 6 milyon yıl önce ayrışması ile iklim değişikliğinin tarıma elverişi ve Göbeklitepe bilgileri ile birleştirdi ve örneğin 2020 yılını 13,806,012,020 olarak yazmaya başladı -kısaca: 12020.

Tarık Günersel Oynadığı Dizi ve Filmler